Standsafwijkingen
Afwijkingen in de beenzetting kunnen wijzen op biomechanische problemen of gezondheidskwesties. Enkele veelvoorkomende afwijkingen zijn:
- Nauw: De benen zijn recht maar dicht bij elkaar. Het paard heeft een smalle borst. Dit kan leiden tot beperkte longinhoud, moeite met zijgangen, spanning rondom de schouders of het aantikken van eigen benen.
- Bodemnauw: Ter hoogte van de boeg zijn de benen wijder dan op de grond. De benen lopen schuin naar elkaar toe. Dit leidt tot scheve slijtage van de hoeven, een beperkt belastingsvermogen, kans op aantikken eigen benen en moeite met zijgangen.
- Wijd: De benen staan ver uit elkaar. Soms met de ellebogen iets naar buiten. Paard kan zwaar op de voorhand zijn en moeite hebben met zijgangen. Bij achterbenen veel spanning op bekken. Waggelende beweging achterhand.
- Bodemwijd: Benen lopen van elkaar af in een schuine lijn. De afstand tussen de hoeven is groter dan de afstand tussen de ellebogen. Dit leidt tot scheve slijtage van hoeven, moeite met zijgangen, ongelijke belasting van voorknie en ondervoet en een paard dat zwaar op de voorhand loopt. Bij achterbenen veel spanning op bekken. Waggelende beweging achterhand.
- Koehakkig: Hakken staan dicht bij elkaar. Kan wijzen op of leiden tot problemen in bekken.
- X benig: De (voor)knieën zijn naar binnen toe gebroken. Buitenzijde van (voor)knieën wordt het meest belast. Dat kan problemen geven. Ook zien we vaak spanning elders in het lichaam.
- O benig: De (voor)knieën zijn naar buiten toe gebroken. Binnenzijde van (voor)knieën wordt het meest belast. Dat kan problemen geven. Ook zien we vaak spanning elders in het lichaam. Dit kan leiden tot ongelijkmatige slijtage en belasting van de gewrichten. Bij achterbeen extra belasting op sprong en kogels
- Sabelbenig: Gewricht in de sprong (hak) is extra gebogen waardoor pijpbeen niet verticaal loopt. Het been is krom. De hoek in de sprong is kleiner dan 145 graden. Vaak veel spierspanning in het achterbeen en een vergrote kans op artrose.
Paarden hebben verschillende natuurlijke gangen, elk met specifieke kenmerken van beenzetting:
Stap
De stap is een viertakt gang waarbij elk been afzonderlijk wordt opgetild en neergezet. De volgorde van beenzetting is linksachter, linksvoor, rechtsachter, rechtsvoor. Deze gang is gelijkmatig en heeft geen zweefmoment, waardoor het een zeer stabiele gang is. Bij deze gang is de beweging van het hoofd groter dan in de andere gangen. Het hoofd beweegt als in een acht.
Draf
De draf is een tweetakt gang waarbij de diagonale beenparen gelijktijdig worden verplaatst: linksvoor en rechtsachter, gevolgd door rechtsvoor en linksachter. Deze gang heeft een zweefmoment waarin geen van de benen de grond raakt, wat zorgt voor een ritmische en veerkrachtige beweging.
Galop
De galop is een drietakt gang met een zweefmoment. De volgorde van beenzetting varieert afhankelijk van de leidende kant. Voor een linkergalop is de volgorde bijvoorbeeld rechtsachter, linksachter en rechtsvoor (samen), linksvoor, gevolgd door een zweefmoment. Deze gang is snel en krachtig, met een duidelijke asymmetrie.
Telgang
De telgang is een tweetakt gang waarbij de laterale (zelfde kant) benen tegelijkertijd worden verplaatst: linksvoor en linksachter, gevolgd door rechtsvoor en rechtsachter. Deze gang wordt minder vaak gezien maar komt voor bij bepaalde rassen zoals de IJslander.
Tölt
De tölt is een viertakt gang, wat betekent dat elk been afzonderlijk en in een specifieke volgorde wordt verplaatst. Dit zorgt voor een gelijkmatige en continue beweging zonder zweefmoment. De volgorde van beenzetting in de tölt is als volgt:
- Rechtsachter
- Rechtsvoor
- Linksachter
- Linksvoor
In tegenstelling tot de draf, waarbij het paard een zweefmoment heeft, blijft er bij de tölt altijd minstens één been aan de grond. Dit maakt de tölt buitengewoon stabiel en comfortabel voor de ruiter, omdat er minder schokken zijn.
Bewegingsrichtingen van een Paard
Paarden bewegen in verschillende richtingen die elk hun eigen biomechanische uitdagingen met zich meebrengen:
Voorwaarts
De meest voorkomende bewegingsrichting is voorwaarts. Hierbij worden de achterbenen onder het lichaam geplaatst om kracht en voortstuwing te bieden, terwijl de voorbenen de beweging opvangen en ondersteunen. Een goed voorwaarts bewegend paard heeft een sterke rug en actieve achterhand.
Achterwaarts
Achterwaarts bewegen is een complexere beweging die een goede coördinatie en balans vereist. De achterbenen worden achteruit geplaatst en het paard moet zijn gewicht correct verdelen om te voorkomen dat het uit balans raakt. Deze beweging is essentieel voor manoeuvres zoals het verzamelen en het wijken voor druk.
Zijwaarts (zijgangen)
Zijwaarts bewegen omvat verschillende zijgangen zoals schouderbinnenwaarts, travers en renvers. Bij deze bewegingen kruisen de benen elkaar in een specifieke volgorde en richting, wat flexibiliteit en laterale buigzaamheid van het paard vereist. Correct uitgevoerde zijgangen verbeteren de souplesse en het evenwicht van het paard.
- De beweging van het lichaam af noemen we abductie en naar het lichaam toe adductie.
- Buigen van een ben noemen we flexie en strekken noemen we extensie.
- Naar voren bewegen van een been noemen we protractie en naar achteren bewegen noemen we retractie.
Het belang van herkennen
Als paardenosteopaat is het van groot belang om nauwkeurig te observeren hoe een paard beweegt in verschillende gangen en richtingen. Regelmatige controle kan helpen om problemen vroegtijdig te identificeren en te behandelen,
